Veel verzorgingsproducten van vandaag de dag worden gemaakt met een diversiteit aan synthetisch geproduceerde chemicaliën. De huid is ons grootste orgaan en neemt deze ingrediënten op, soms in slechts heel kleine hoeveelheden, maar soms ook in die mate dat ze de bloedvaten bereiken en op die manier door het hele lichaam getransporteerd kunnen worden. Hoewel één enkel product vaak maar kleine doses van deze stoffen bevat, is het het cumulatieve effect dat reden geeft tot zorg.

Sommige ingrediënten hebben de afgelopen jaren in de media negatieve aandacht gekregen wat ertoe geleid heeft dat men biologische producten als een veiliger alternatief is gaan zien. Ook melden mensen die een gevoelige huid hebben of lijden aan huidklachten als eczeem of psoriasis dat biologische producten door hen beter verdragen worden doordat ze minder of helemaal geen synthetische chemicaliën bevatten. Ouders kiezen steeds vaker biologische producten voor hun baby’s en kinderen omdat diens lichamen nog in de groei zijn. Zij zijn daarmee veel vatbaarder voor synthetische chemicaliën en zullen sneller allergieën ontwikkelen voor ingrediënten als parfumstoffen en dergelijke. Anderen kiezen biologische verzorgingsproducten omdat ze biologisch eten en de positieve effecten van deze keuze op hun gezondheid en het milieu voort willen zetten. Maar vooral veel mensen kiezen voor biologische cosmetica omdat ze vinden dat deze producten gewoon beter werken!

De EU regels voor biologische voeding gelden niet voor non-foodproducten zoals textiel of cosmetica. Daarom mag een bedrijf een product als biologisch beschrijven wanneer het ook maar de kleinste hoeveelheid biologische ingrediënten bevat, ook als er daarnaast niet-biologische ingrediënten in zitten die in verband gebracht worden met gezondheidsrisico’s en die door de biologisch certificerende instanties verboden worden.

Wanneer u een gecertificeerd biologisch product koopt, weet u zeker dat het product aan een bepaalde standaard voldoet. Echter, welke standaard dat is, verschilt per biologisch keurmerk. Hieronder vindt u een overzicht van een aantal van de biologische keurmerken voor cosmetica.

Lees meer over het keurmerk van de Soil Association.
Lees meer over het keurmerk van Ecocert.
Lees meer over het keurmerk van BDIH.

SOIL ASSOCIATION

De Soil Association heeft in 2002 een standaard voor gezondheids- en beautyproducten geïntroduceerd, en certificeert inmiddels een flink aantal bedrijven en producten. De standaard werd opgezet in reactie op consumenten en bedrijven die een onafhankelijk controlerende instantie wensten die kon verifiëren dat de producten die zij kochten en verkochten werkelijk biologisch waren.

Wat houdt de Soil Association standaard in?
De standaard van de Soil Association is gebaseerd op principes die de maximale hoeveelheid biologische ingrediënten vereisen naast een minimale bewerking van ingrediënten en een duidelijk label, zo dat de consument in staat is een geïnformeerde beslissing te nemen ten aanzien van de aanschaf van producten. De standaard hanteert ook criteria die vereisen dat ingrediënten niet schadelijk verondersteld worden voor de menselijke gezondheid, en dat de vervaardiging en het gebruik ervan het milieu zo min mogelijk beïnvloeden. De standaard dekt ook de EU voorschriften die biologische voeding en landbouw reguleren en de criteria van de Nordic Ecolabelling standaard, die gebruikt worden om de ecologische impact van materialen te beoordelen. De standaard is bovendien ontwikkeld vanuit een principe van voorzorg dat mogelijk verdachte ingrediënten uitsluit totdat er voldoende bewijs is om ze toch toe te laten. Zo is bijvoorbeeld in 2005 bepaald dat ingrediënten die voortkomen uit nanotechnologie verboden zijn totdat er meer onderzoek beschikbaar is.

Wat mag een product dat het Soil Association keurmerk draagt wel en niet bevatten?
Producten die het Soil Association keurmerk dragen en ‘biologisch’ (organic) genoemd worden moeten een minimum van 95% aan biologische ingrediënten bevatten. Een product dat het Soil Association keurmerk draagt en benoemd wordt als ‘gemaakt met xx% biologische ingrediënten (‘made with xx% organic ingredients’) moet een minimum van 70% aan biologische ingrediënten bevatten. De overige ingrediënten moeten bewezen niet genetisch gemanipuleerd zijn en mogen alleen gebruikt worden wanneer er geen biologische variant beschikbaar is of ze zijn afkomstig van een beperkte lijst met toegestane synthetische chemicaliën die voldoende geëvalueerd zijn om het aannemelijk te achten dat ze geen nadelige invloed hebben op de menselijke gezondheid en een minimale impact op het milieu. Natuurlijk komt het ook voor dat deze stoffen niet gebruikt worden; sommige producten zijn 100% biologisch. Uiteraard vindt u dit dan op het etiket vermeld. Verder zijn verboden: dierproeven, geurversterkers, ioniserende bestraling en elektronenstraling.

Waarom zijn sommige synthetische conserveermiddelen toegestaan?
Biologische verzorgingsproducten die oliën en ingrediënten op oliebasis bevatten kunnen gemaakt worden met 100% biologische ingrediënten en hebben geen toevoeging van conserveermiddel nodig. Soms wordt er een milde antioxidant zoals tocopherol of ascorbinezuur bij gebruikt, welke bij de standaard voor biologische voeding (zowel die van de EU als van de Soil Association) zijn toegestaan en uit de natuur afkomstig zijn. Wanneer producten echter water bevatten, en op water en olie gebaseerde ingrediënten zoals bij crèmes, lotions en shampoos, dan is er een vorm van conservering nodig zodat de producten veilig te gebruiken zijn. Ook kan het nodig zijn een emulgator toe te voegen die olie en waterbestanddelen mengt en voorkomt dat deze weer scheiden. Soms kunnen hiervoor biologische conserveermiddelen worden toegepast zoals biologisch grapefruitzaadextract of de hier al genoemde natuurlijk verkregen antioxidanten. Als deze echter niet effectief zijn mag een conserveermiddel dat aan strikt toxicologische en afbreekbaarheidseisen voldoet gebruikt worden. De criteria ten aanzien van toxicologie en afbreekbaarheid verzekeren dat het ingrediënt geen schade toebrengt aan de gezondheid en een minimale impact heeft op het milieu. Ook emulgatoren moeten aan deze regels voldoen en worden vaak op natuurlijke wijze verkregen.

ECOCERT

Ecocert werd in 1991 opgericht door landbouwkundigen die zich bewust waren van de milieu-, gezondheids- en sociale voordelen van biologische landbouw. Sindsdien is zij actief betrokken bij de bescherming van het milieu en sociale verantwoordelijkheid. Ecocert richt zich op biologische voedingsmiddelen, schoonmaakmiddelen, huisparfums, cosmetica en textiel, fair trade producten en biologische landbouw en is daarmee een grote speler in de ontwikkeling van duurzame producten en systemen.

Ecocert is uitsluitend een controlerende en certificerende organisatie. Ecocert is geautoriseerd door COFRAC, het Franse Accreditatie Comité, welke onafhankelijkheid, vakkundigheid en onpartijdigheid eist. De belangrijkste doelstellingen van Ecocert ten aanzien van cosmetica zijn het definiëren en promoten van een betere kwaliteit van cosmetica in het algemeen, het maximaliseren van het gebruik van biologische ingrediënten, en het garanderen van een optimaal gebruik van werkelijk natuurlijke ingrediënten door eisen te stellen aan de minimaal gebruikte hoeveelheden. Ecocert biedt de garantie aan de consument dat gecertificeerde producten strikt aan de door hen gestelde regels voldoen. Ze volgt daarbij ook ISO richtlijnen. De naam en het keurmerk van Ecocert zijn wereldwijd geregistreerde handelsmerken, die het vertrouwen hebben van consumenten, bedrijven, industrie en overheid.

Momenteel is Ecocert actief in meer dan 80 landen op alle continenten e heeft zij meer dan 350 mensen in dienst. Ecocert is daarmee een wereldwijde referentie voor biologische certificering die producten, diensten en systemen voor de consument herkenbaar maakt.

Ecocert is het enige certificerende orgaan dat een weergave op het productlabel vereist van het percentage van de biologische ingrediënten van een product met daarbij een uitleg hoe de berekening tot stand gekomen is.

Om cosmetica als ‘ecologisch’ te mogen bestempelen moet minimaal 95% van het totaal aan ingrediënten van natuurlijke oorsprong zijn, minimaal 5% moet van gecertificeerd biologische oorsprong zijn, en minimaal 50% van de plantaardige ingrediënten moet van gecertificeerd biologische oorsprong zijn. Om cosmetica als ‘ecologisch’ en ‘biologisch’ te mogen bestempelen moet minimaal 95% van het totaal aan ingrediënten van natuurlijke oorsprong zijn, minimaal 10% moet van gecertificeerd biologische oorsprong zijn, en minimaal 95% van de plantaardige ingrediënten moet van gecertificeerd biologische oorsprong zijn. Verder wordt er gelet op: hulpmiddelen bij de fabricage, formules, machinepark en gebruikte processen, verpakkingsmateriaal en hoe dit gebruikt wordt, labels en promotiemateriaal, kwaliteitsgaranties en –controles, opslag en het hanteren van de producten, welke chemische hygiënische middelen en maatregelen er gebruikt worden, milieuvriendelijkheid en het bijhouden van stukken.

BDIH

Hoewel BDIH feitelijk geen biologisch, maar een natuurlijk keurmerk is, wordt er van fabrikanten wel geëist dat zij waar mogelijk biologische grondstoffen gebruiken. “Waar mogelijk’ betekent hier dat de grondstoffen in voldoende mate en in voldoende kwaliteit verkrijgbaar moeten zijn. Theoretisch gezien is het dus mogelijk dat een product dat helemaal geen biologische ingrediënten bevat, toch BDIH gecertificeerd zou zijn.

Samengevat betekent een BDIH keurmerk het volgende: Tijdens de productie en het vergaren van grondstoffen mag de natuur zo min mogelijk verstoord worden. Speciale zorg wordt vereist om met uitsterven bedreigde soorten te beschermen. Genetische manipulatie en modificatie zijn verboden. De grondstoffen dienen zo min mogelijk met chemische processen bewerkt te worden om het cosmetische product te maken. De keuze uit technische productiemethodes is beperkt, maar kunnen, vooral wanneer grondstoffen in hun natuurlijke staat niet aan de verwachting van de klant met betrekking tot puurheid en effectiviteit kunnen voldoen, niet helemaal worden uitgesloten. Hernieuwbare en biologisch afbreekbare grondstoffen hebben de voorkeur omdat zij minder ecologische impact hebben, vooral wanneer ze afkomstig zijn van biologische teelt of een andere verantwoorde natuurlijke bron. Milieuvriendelijke productiemethodes en een minimaal gebruik van verpakkingsmateriaal zijn vereist.

Met de verwachtingen van de consument ten aanzien van veilige en ecologisch verantwoorde producten in gedachten, zijn door de BDIH de volgende richtlijnen opgesteld:

Plantaardige grondstoffen
Grondstoffen afkomstig van planten moeten waar mogelijk gebruikt worden van:

• gecontroleerde biologische teelt, rekening houdend met kwaliteit en verkrijgbaarheid
• gecontroleerde biologische wildteelt

Bescherming van dieren

• Bij het ontwikkelen, testen of maken van het eindproduct mogen geen dierproeven worden gedaan of in opdracht worden uitgevoerd.
• Grondstoffen die voor 1 januari 1998 nog niet verkrijgbaar waren mogen alleen gebruikt worden wanneer deze niet op dieren getest zijn. Dit geldt niet voor dierproeven die door derden zijn gedaan, wanneer deze derden niet op opdracht van de fabrikant handelden en er geen relatie tussen deze partijen bestond.
• Het is verboden grondstoffen te gebruiken die afkomstig zijn van dode werveldieren (bijvoorbeeld walschot, olie van de moerasschildpad, nertsolie, dierlijke vetten, dierlijk collageen of levende cellen).

Grondstoffen verkregen uit mineralen
Het gebruik van anorganische zouten en grondstoffen verkregen uit mineralen is over het algemeen toegestaan, behalve voor de stoffen genoemd onder punt 5.

Grondstoffen die beperkt worden toegestaan
Bij de productie van natuurlijke cosmetica is het toegestaan componenten te gebruiken die zijn verkregen door middel van hydrolyse, hydrogenering, verestering, omestering of andere distillatie en condensatie van de volgende natuurlijke grondstoffen:

• vetten, oliën en wassen
• lecithine
• lanoline
• monosacchariden, oligosacchariden and polysacchariden
• proteïnen en lipoproteïnen

De toegestane grondstoffen voor de ontwikkeling en productie van gecertificeerd natuurlijke cosmetica worden steeds gereguleerd door de op het moment geldende lijst.

Ingrediënten die bewust worden verworpen zijn:

• organisch-synthetische kleurstoffen
• synthetische geurstoffen
• geethoxyleerde grondstoffen
• siliconen
• paraffine en andere aardolieproducten

Het criterium voor het toelaten van geurstoffen is hoofdzakelijk ISO 9235

Conservering
Om de microbiologische veiligheid van producten te kunnen garanderen zijn bepaalde natuuridentieke conserveermiddelen toegestaan in aanvulling op natuurlijke conserveermiddelen. Dit zijn:

• benzoëzuur, zijn zouten en ethyl ester
• salicylzuur en zijn zouten
• sorbinezuur en zijn zouten
• benzylalcohol

Wanneer deze conserveermiddelen worden toegepast dient het productlabel dit te vermelden als ‘geconserveerd met …[naam van het conserveermiddel]’.

Geen bestraling
Het is niet toegestaan grondstoffen of eindproducten te desinfecteren door middel van radioactieve straling.

Toekenning van het keurmerk
Een onafhankelijke instantie controleert of aan bovenstaande criteria voldaan is. Vervolgens wordt het keurmerk pas toegekend.

Lees meer over ingrediënten die u beter zou kunnen vermijden.