De claim 'natuurlijk'

Fabrikanten mogen een product al ‘natuurlijk’ noemen als er ook maar een klein beetje van een natuurlijke stof in zit. En dus bevatten douchegels en shampoos plotseling aloe vera, of honing of perzik. Dat het product daarnaast allerlei synthetische stoffen en conserveermiddelen bevat, om maar eens wat te noemen, wordt slechts in kleine lettertjes en onleesbare namen op de verpakking weggemoffeld. En dat deze fabrikanten verre van ‘groen’ produceren, lijkt me evident. Toch is vaak is een ietwat natuurlijk imago al genoeg om de klant van wie het allemaal wel wat milieuvriendelijker mag over de streep te trekken.

De claim 'veilig'

Waren het eerst vooral de multinationals die hun producten ten onrechte als ‘natuurlijk’ adverteerden, inmiddels zijn ook bedrijven die zichzelf als groen of zelfs biologisch presenteren helaas niet altijd even betrouwbaar. Ik zal een voorbeeld geven. Een fabrikant van biologische cosmetica (met voor sommige producten een keurmerk van de UK Soil Association) brengt crèmes op de markt waar de conserveermiddelen phenoxyethanol en benzyl alcohol in zitten. De claim die men eraan hangt is; eerlijk, biologisch, puur, veilig, geen parabenen. Parabenen, nee die zitten er niet in, want een beetje bewuste consument heeft hier wel eens over gehoord en heeft inmiddels besloten cosmetica zonder parabenen te willen. Dat de wél gebruikte conserveermiddelen voor de gezondheid even erg, zo niet erger zijn, weet diezelfde consument meestal niet. Kortom, deze fabrikant verkoopt zijn producten ten onrechte als groen en veilig. Mijn advies zou zijn zo’n merk – keurmerk of geen keurmerk – als geheel te mijden. Want waar ligt werkelijk de prioriteit wanneer een bedrijf dit soort (toch wel wat omstreden) stoffen gebruikt?

De claim 'gecertificeerd'

Toegegeven: sommige keurmerken staan een beperkt gebruik van (semi)synthetische conserveermiddelen toe. Dat geldt ook voor de hierboven genoemde stoffen. Technisch gezien is het zelfs mogelijk een product een BDIH certificering te laten krijgen zonder dat er ook maar één biologisch ingrediënt in zit. Dit kan omdat BDIH eigenlijk een keurmerk is voor natuurcosmetica en een ingrediënt niet van biologische oorsprong hoeft te zijn wanneer men kan aantonen dat het niet, of niet afdoende verkrijgbaar is. Waarmee ik maar wil aangeven dat een keurmerk wel veel, maar ook niet altijd alles zegt. Een volledig puur product met een synthetisch conserveermiddel is in mijn ogen hetzelfde als een biologisch katoenen kledingstuk met een voering van polyester. Zou u ook maar overwegen het te kopen? Nee toch?

De 'belangrijkste ingrediënten'

Een ander voorbeeld is de fabrikant die bij zijn producten alleen ‘de belangrijkste ingrediënten’ vermeld. U kunt er van uitgaan dat hier ‘de belangrijkste ingrediënten waarmee men het product wil profileren’ bedoeld worden. Wat er nog meer in zit, daarvan heeft men blijkbaar liever niet dat u het weet. En, vooral prettig wanneer u online shopt; zeker niet voordat u het product gekocht heeft. Geloof me: een eerlijk, betrouwbaar merk is trots op zijn ingrediënten en zal deze altijd vermelden. Doen ze dat niet, dan moet u zich toch heus gaan afvragen wat men te verbergen heeft.

De claim 'rauw, puur en eetbaar'

Nog een andere commerciële vondst is de ‘rauw, puur en eetbaar’-claim. Ik heb nu zo vaak gehoord dat een bedrijf ‘de eerste is met eetbare cosmetica’ dat ze praktisch gezien onmogelijk allemaal gelijk kunnen hebben. Interessanter is echter dat achter deze eetbare cosmetica meestal een eenvoudig product uit het keukenkastje schuilgaat. De ene fabrikant verkoopt u koudgeperste biologische (maar niet eens als zodanig gecertificeerde) kokosolie als ‘bodybutter’. Dat kan op zich ook best - kokosolie is ontzettend verzorgend voor huid en haar (en overigens ook voor uw algehele gezondheid) – maar men hangt er wel een prijskaartje aan alsof het de ontdekking van de eeuw is! Terwijl men in feite niet meer gedaan heeft dan wat geknutsel met levensmiddelen aan de keukentafel... Een ander maakt het nog bonter en verkoopt u olijf- of amandelolie (biologische, dat wel) met wat minimale percentages essentiële oliën erdoor en laat u dit onder meer als gezichtsverzorging gebruiken. Gevolg: de teleurgestelde consument concludeert dat biologische cosmetica onplezierig aanvoelt en niet de gewenste effectiviteit heeft en keert terug naar synthetische producten. En de fabrikant heeft zijn zakken gevuld (want heeft ook nooit kosten gemaakt voor onderzoek) en laat een ‘ontwerper’ gewoon iets nieuws verzinnen. Ja, cosmeticaproducten moeten zo puur zijn dat u ze zou kunnen eten, omdat ze net als voedsel, in uw lichaam terechtkomen. Ze moeten echter ook effectief zijn. Een product met slechts een paar basic ingrediënten uit de keuken kán een aanduiding zijn van een gebrek aan research en een fabrikant die snel wat wil verdienen.

Lezen, lezen, lezen die labels!

De hamvraag is dus: hoe kan de consument het kaf van het koren scheiden? Ik kan het antwoord niet vaak genoeg herhalen; lezen, lezen, lezen! Leer ingrediëntenlijsten ‘scannen’ en u weet binnen de kortste keren te onderscheiden of de claim gegrond is of niet.

Hier een 'greenguide' voor het kopen van cosmetica met wat aanwijzingen om mee te beginnen (u kunt deze ook downloaden en printen, onderaan dit blog vindt u de link):

1. Vermijd producten die ‘parfum’ of ‘fragrance’ op de verpakking vermelden. Achter deze noemer gaan vaak honderden stoffen schuil (waaronder meestal ftalaten, die giftig en carcinogeen kunnen zijn, maar die vooral onze hormoonhuishouding ernstig kunnen verstoren). De chemische stoffen achter de naam parfum zijn ook vaak de boosdoener bij allergie.

2. Vermijd producten met sodium lauryl sulfate (SLS) of sodium laureth sulfate (SLES). Deze agressief reinigende stoffen worden veel gebruikt in shampoos, douchegels, tandpasta, handzeep, scheerschuim, bubbelbad, kortom bijna alles dat schuimt. Vaak zijn ze na water (aqua) het hoofdingrediënt. SLS en SLES kunnen in combinatie met de stoffen DEA, TEA en MEA (zie ook hieronder) kankerverwekkende nitrosamines vormen.

3. Vermijd producten met als conserveermiddel parabenen, vermeld als: ethyl-, methyl-, propyl- en buthylparabenen. Vermijd ook producten met de conserveermiddelen phenoxyethanol (giftig, schadelijk voor hersenen en centraal zenuwstelsel, irritatie van huid, ogen en longen, verstoring van het endocrien systeem) en benzyl alcohol (bijzonder giftig), bronopol (ook vermeld als 2-brono-2-nitropropane-1,3-diol, deze stof vormt nitriet en kan mogelijk reageren met andere stoffen en zo nitrosamines vormen), diazolidinyl urea, DMDM hydantoine, imidazolidinyl urea, of quaternium 15 (deze stoffen 'dampen' het kankerverwekkende formaldehyde uit in het product).

4. Vermijd producten met de naam PEG (meestal gevolgd door een nummer) oftwel Polyethyleen Glycol (deze stoffen kunnen diverse kankerverwekkende verontreinigingen bevatten), en stoffen die eindigen op –eth (deze naam geeft aan dat een stof bewerkt is met ethyleenoxide waarbij vervuiling met het kankerverwekkende 1,4-dioxane kan optreden). Vermijd ook producten die Triethanolamine (TEA), Diethanolamine (DEA) en Monoethanolamine (MEA) bevatten omdat deze stoffen nitrosamines kunnen vormen.

5. Vermijd producten op basis van minerale oliën, deze petrochemische stoffen, op het etiket vermeld als petrolatum, petroleum of paraffinum liquidum, deze sluiten de huid af en verstoren haar natuurlijke functies. Bovendien zijn ze xeno-oestrogeen, wat wil zeggen dat ze onze hormoonhuishouding beïnvloeden. Producten die u buiten de EU koopt kunnen bovendien vervuild zijn met PAH (polycyclic aromatic hydrocarbons - gerelateerd aan borstkanker).

6. Vermijd producten met de stof Propylene Glycol (o.a. te vinden in make-up, crèmes, deodorant, stylingproducten, aftershave en babydoekjes). Naast het zeer uitdrogende effect dat deze stof op de huid heeft, en het risico op het ontstaan van contact dermatitis, is de stof mogelijk mutageen; het kan het reproductieve systeem verstoren en geboorteafwijkingen veroorzaken.

Het assortiment van Green Bliss

Waarschijnlijk hoef ik niet meer uit te leggen dat Green Bliss geen producten verkoopt van merken die zich schuldig maken aan greenwashing. Met trots vermelden wij bij al onze producten de ingrediënten (u vindt deze door op de productpagina naar beneden te scrollen en dan ‘aanvullende informatie’ aan te klikken). Niet alleen zijn onze producten puur en zonder ongewenste stoffen, ongeacht wat er door een keurmerk wordt toegestaan. Maar ook zijn ze vooruitstrevend, in sommige gevallen zelfs pure high tech. Rauw en biologisch is met de juiste intentie nog betrekkelijk eenvoudig te bereiken, maar effectiviteit is wat uiteindelijk het verschil maakt. Kennis is daarmee dus het sleutelwoord waarmee de fabrikant een uitzonderlijk product creëert en waarmee de consument zich wapent tegen valse claims.

Download hier de pdf met de greenguide zodat u deze kunt printen.

Lees meer over biologische cosmetica.
Lees meer over biologische keurmerken.
Lees meer over onze merken.
Lees meer over ingrediënten die u beter kunt vermijden.

Overal waar je kijkt is ‘groen’ opeens in. De tendens is al een tijdje gaande, maar wordt nu zo gemeengoed dat het echt opvalt. Albert Heijn komt met de lijn ‘puur en eerlijk’, C&A en H&M verkopen kleding van biokatoen en ook V&D en Hema komen met steeds meer eco-artikelen. ‘Groen’ is het nieuwe zwart, en eco is hot, hot, hot.

Ook in de cosmetica is de ontwikkeling naar ‘natuurlijk’ niet te missen. De bladen schrijven erover en de beautyblogs blijven zeker niet achter. Sterren, topmodellen en visagisten storten zich op de promotie van natuurcosmetica of komen met een eigen lijn. Is dit allemaal alleen maar omdat ‘groene’ cosmetica hip is, of zit er iets anders achter deze trend? De toekomst zal wel uitwijzen dat natuurlijke cosmetica een blijvertje is. Deze producten hebben namelijk zoveel voordelen ten opzichte van ‘gewone’ cosmetica, dat ook de reguliere merken steeds ‘groener’ zullen worden. Grote concerns als L’Oréal en Estée Lauder schijnen al flink in de ontwikkeling te investeren. En ze zullen ook wel moeten, willen ze aan de groeiende vraag van de consument naar verantwoorde cosmetica blijven voldoen. Laat ik de voordelen nog eens even op een rijtje zetten:

1. Natuurlijke cosmetica werkt beter

Hèt grote voordeel van natuurlijke cosmetica is dat het beter werkt! Het is dus niet alleen geschikt voor mensen met acne, eczeem of een allergiegevoelige huid (hoewel het ontbreken van minerale oliën en bekende allergenen als parabenen en parfum voor deze huidtypen extra van belang is). Natuurlijke cosmetica bevat stoffen die de huid herkent als voedsel en waar ze dus werkelijk iets mee kan (eigenlijk net zoals ons lichaam groenten herkent als voedsel, en deze beter kan verwerken dan onnatuurlijke stoffen). Deze ingrediënten werken in harmonie met de huid. Petrochemische stoffen, veel gebruikt in reguliere cosmetica, sluiten de huid af en ontnemen haar daarmee haar natuurlijke functie. Onze huid is ons grootste orgaan, zij geeft ons lichaam niet alleen vorm, maar is ook een barrière die ons lichaam beschermt (bijvoorbeeld tegen infecties). Om dat te kunnen doen moet zij gezond kunnen functioneren. De huid heeft in feite een heel nauwkeurig evenwicht dat je zo min mogelijk zou moeten verstoren. Wanneer de poriën van de huid verstoppen, ontregelen we bijvoorbeeld het vermogen om te transpireren, en daarmee het regelen van de lichaamstemperatuur. Ook het uitscheiden van gifstoffen – de huid verricht daarbij een zelfde soort functie als onze nieren – komt in gevaar. De talgklieren kunnen de huid niet meer voorzien van sebum, een vetachtige en zure substantie die haar soepel houdt en ons beschermt tegen bacteriën. In verstopte haarfollikels kunnen zich ontstekingen vormen. En tot overmaat van ramp lossen de minerale oliën uit de petrochemische industrie (paraffine, vaseline) ook nog de van nature aanwezige vetten op de huid op, en laten haar daarmee beschadigd, onbeschermd en uitgedroogd achter. Dat onaangename gevoel doet u opnieuw naar de pot crème grijpen – en daarmee is ook de zogeheten paraffineverslaving een feit! U smeert, maar onder dit afsluitende laagje gaat de conditie van uw huid er steeds verder op achteruit. Natuurlijke cosmetica zal uw huid echter werkelijk voeden en verzorgen. Wanneer u de overstap maakt van petrochemische producten naar natuurlijke, houd er dan rekening mee dat het tijd (minstens een maand en soms nog wel veel langer!) vergt voor uw huid zich hersteld heeft. Het kan zelfs voorkomen dat de situatie verslechterd vóór er verbetering optreedt. Eindelijk bevrijd van de afsluitende laag, kan uw huid namelijk eerst wel eens ‘grote opruiming’ gaan houden en dat betekent dat zich allerlei ongerechtigheden een weg naar buiten zullen banen. Ook het evenwicht van de huid zal zich langzaam moeten herstellen. Geduld is hier dus op zijn plaats!

2. Natuurlijke cosmetica is gifvrij

Een tweede voordeel van natuurlijke cosmetica is dat u uw lichaam niet extra belast met nog meer giftige stoffen. Dagelijks worden wij natuurlijk al blootgesteld aan luchtvervuiling, watervervuiling en allerlei andere giftige stoffen waar we hoe dan ook mee in aanraking komen. Natuurlijke cosmetica stelt u in de staat in ieder geval op dit punt de chemische belasting te verminderen, zoals het eten van biologisch voedsel dat ook doet. Het is inmiddels geen geheim meer dat er in reguliere cosmetica stoffen gebruikt worden die op zijn minst verdacht zijn. Sommige daarvan kunnen bijvoorbeeld een hormoonverstorende werking hebben (ftalaten), andere worden gelieerd aan kanker (bijvoorbeeld polyethyleen glycol en diethanolamine), of veroorzaken afwijkingen aan het centraal zenuw stelsel. Omdat 60% van wat u op uw huid smeert in uw bloedbaan wordt opgenomen, kunt u er zeker van zijn dat deze stoffen in uw lichaam terecht komen. Bepaalde stoffen zullen zich opslaan in weefsels en kunnen zo over de jaren een cumulatief effect hebben. De claim van fabrikanten dat hun producten ‘veilige’, want lage concentraties van deze stoffen bevatten, gaat daarmee niet meer op.

3. Natuurlijke cosmetica is beter voor het milieu

Een derde voordeel van natuurlijke cosmetica is de lagere belasting van het milieu. Niet alleen bij de productie, maar ook bij het gebruik ervan! Denkt u wel eens na over wat er via het doucheputje of de wasbak allemaal in ons water terechtkomt? Zo worden er bijvoorbeeld wijdverbreid synthetische muskverbindingen aangetroffen in het milieu. Via landbouw, veeteelt en visconsumptie krijgt u deze stoffen uiteindelijk ook weer – letterlijk – op uw bordje en daarmee hebben we een vicieuze cirkel geschapen. Het staat wel vast dat biologische landbouw beter is voor in het wild levende planten en dieren, dat het minder vervuiling en minder gevaarlijk afval oplevert, en dat het minder CO2 uitstoot produceert.

4. Natuurlijke cosmetica is dierproefvrij

Een vierde voordeel tot slot is het feit dat gecertificeerde natuurcosmetica niet getest wordt op dieren. Sinds 1997 mogen in Nederland geen dierproeven meer gedaan worden bij de ontwikkeling van cosmetica. En sinds dit jaar geldt er een test- en handelsverbod binnen de Europese Unie op producten waarvan de ingrediënten niet met alternatieve methodes zijn getest. Er is daarbij echter uitstel verleend aan drie testmethodes welke pas vanaf 2013 definitief verboden gaan worden (als er tegen die tijd tenminste alternatieven zijn). Tot die tijd vindt u dus op dieren geteste cosmetica in de schappen van de winkels en zult u bewuste keuzes moeten maken als u deze wilt vermijden.

Kortom, de tijd dat u als ecobewuste shopper na het doen van de boodschappen bij de natuurwinkel toch nog een potje synthetische crème ging kopen (omdat u, hoe milieuvriendelijk ingesteld ook, toch echt geen rimpels wilde!) is definitief voorbij. De natuurlijke cosmetica heeft de toekomst. En de wereld kan er alleen maar mooier van worden!